Opis
Patologia ogólna zwierząt
Spis treści
Przedmowa … 11
Najważniejsze definicje … 15
Rozdział 1. Patologia – nauka o chorobie – Rafał Sapierzyński … 19
Wstęp … 19
Warsztat pracy patologa … 22
Rodzaj i metody pozyskiwania materiału … 22
Metody badania pobranego materiału … 26
Zadania patologa … 35
Piśmiennictwo … 36
Rozdział 2. Krótki rys historyczny patomorfologii – Małgorzata Sobczak-Filipiak … 37
Wstęp … 37
Wyodrębnianie się anatomii patologicznej jako osobnej dziedziny wiedzy … 39
Początki patomorfologii w Polsce … 39
Weterynaria – kształcenie zawodowe … 40
Anatomia patologiczna w programach nauczania … 41
Pracowali z nami… … 41
Piśmiennictwo … 45
Rozdział 3. Czynniki etiologiczne – Anna Rodo … 47
Wstęp … 47
Czynniki genetyczne … 47
Czynniki fizyczne … 48
Uraz mechaniczny … 48
Energia elektryczna … 49
Porażenie piorunem … 50
Temperatura … 51
Promieniowanie … 54
Niedotlenienie … 55
Czynniki biologiczne … 56
Priony … 56
Wirusy … 57
Bakterie … 58
Grzyby … 60
Pasożyty … 62
Czynniki chemiczne … 66
Toksyny zwierzęce … 66
Toksyny roślinne … 66
Leki jako przyczyny uszkodzeń … 69
Zanieczyszczenia środowiskowe … 70
Wolne rodniki … 74
Czynniki żywieniowe … 76
Niedobory białkowo-energetyczne … 77
Niedobory witamin … 78
Piśmiennictwo … 79
Rozdział 4. Wszystko zaczyna się od komórki – Katarzyna Kliczkowska-Klarowicz … 81
Wstęp … 81
Budowa komórki zwierzęcej … 81
Równowaga osmotyczna w komórce … 83
Mechanizmy uszkodzenia komórki … 84
Mechanizmy uszkadzające błonę komórkową … 84
Mechanizmy zaburzające proces oddychania tlenowego … 86
Piśmiennictwo … 87
Rozdział 5. Uszkodzenia letalne, śmierć komórki i śmierć organizmu –
Małgorzata Sobczak-Filipiak … 89
Wstęp … 89
Martwica … 89
Charakterystyka martwicy … 89
Rodzaje i obraz morfologiczny martwicy … 90
Losy martwicy … 98
Apoptoza … 100
Znaczenie apoptozy … 100
Mechanizm apoptozy … 101
Obraz morfologiczny apoptozy … 102
Śmierć organizmu … 103
Przyczyny i etapy śmierci … 103
Oznaki śmierci … 105
Piśmiennictwo … 112
Rozdział 6. Uszkodzenia nieletalne – uszkodzenia postępujące – zwyrodnienia –
Izabella Dolka … 113
Wstęp … 113
Mechanizmy gromadzenia wewnątrzkomórkowego … 115
Zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej … 116
Zwyrodnienie miąższowe … 117
Zwyrodnienie wodniczkowe … 117
Ostre obrzmienie komórki … 118
Zaburzenia gospodarki białkowej, w tym zwyrodnienie amyloidowe … 119
Zwyrodnienie szkliste wewnątrzkomórkowe … 120
Zwyrodnienie szkliste zewnątrzkomórkowe … 124
Zwyrodnienie włóknikowate … 124
Zwyrodnienie amyloidowe – amyloidoza … 125
Patologia białek tkanki łącznej … 134
Zaburzenia dotyczące włókien kolagenowych – zwyrodnienie kolagenowe … 135
Zaburzenia białek istoty podstawowej tkanki łącznej,
w tym zwyrodnienie śluzowe … 136
Patologiczne rogowacenie … 138
Zaburzenia gospodarki tłuszczowej … 143
Zaburzenia przemiany tłuszczów prostych … 143
Zaburzenia przemiany tłuszczów złożonych … 151
Zaburzenia gospodarki węglowodanowej … 153
Zaburzenia gospodarki barwnikowej … 156
Zaburzenia barwnikowe zewnątrzpochodne … 156
Zaburzenia barwnikowe wewnątrzpochodne … 159
Zaburzenia metabolizmu miedzi … 179
Zaburzenia gospodarki mineralnej … 181
Zaburzenia metabolizmu wapnia … 181
Zaburzenia przemian puryn … 191
Powstawanie złogów … 194
Piśmiennictwo … 200
Rozdział 7. Zaburzenia w krążeniu – Hanna Sendecka … 203
Wstęp … 203
Nieprawidłowe wypełnienie naczyń krwią … 203
Niedokrwienie … 203
Przekrwienie … 205
Zaburzenia koncentracji lub budowy erytrocytów … 211
Niedokrwistość … 211
Nadkrwistość … 213
Wylewy krwi – krwotoki … 214
Klasyfikacja krwotoków … 214
Mechanizmy obronne przed wykrwawieniem … 220
Konsekwencje krwotoków … 221
Zaburzenia krzepnięcia krwi … 221
Zwiększona skłonność do krwawień – skazy krwotoczne … 222
Zakrzepica – wewnątrznaczyniowe przyżyciowe krzepnięcia krwi … 224
Zator i jego konsekwencja zawał … 229
Zator … 229
Zawał … 231
Obrzęk niezapalny … 233
Mechanizmy powstawania obrzęków niezapalnych … 234
Obraz morfologiczny obrzęku … 237
Wstrząs … 241
Patogeneza wstrząsu … 242
Rodzaje wstrząsu … 244
Patomorfologia wstrząsu … 245
Zaburzenia struktury naczyń krwionośnych … 247
Tętniak … 247
Żylak … 248
Przetoka tętniczo-żylna … 248
Pelioza … 249
Piśmiennictwo … 250
Rozdział 8. Zaburzenia wrodzone – Rafał Sapierzyński … 251
Wstęp … 251
Patogeneza zaburzeń wrodzonych … 254
Przyczyny zaburzeń wrodzonych … 256
Czynniki wewnętrzne … 256
Czynniki zewnętrzne … 262
Zaburzenia wieloczynnikowe … 264
Klasyfikacja wad rozwojowych – teratogeneza formalna … 265
Wady rozwojowe o charakterze ubytku (monstra per defectum) … 268
Wady rozwojowe o charakterze nadmiaru (monstra per excessum) … 270
Wady rozwojowe wyróżniające się wadliwym położeniem
(monstra per fabricam alienam) … 271
Potworności (monstra) … 272
Piśmiennictwo … 273
Rozdział 9. Zaburzenia wzrostu, dojrzewania i różnicowania – Rafał Sapierzyński … 275
Wstęp … 275
Zdolności komórek i tkanek do proliferacji i różnicowania … 279
Adaptacja … 281
Zaburzenia wzrostu, dojrzewania i różnicowania komórek … 283
Zanik … 283
Niedorozwój … 288
Aplazja … 288
Rozrost … 289
Przerost … 296
Metaplazja … 299
Dysplazja … 302
Kataplazja … 304
Odrost … 304
Naprawa … 306
Zaburzenia migracji i różnicowania komórek … 308
Piśmiennictwo … 308
Rozdział 10. Zapalenie ostre – Wojciech Bielecki … 309
Wstęp … 309
Składowe reakcji zapalnej … 314
Granulocyty obojętnochłonne … 314
Granulocyty kwasochłonne … 314
Granulocyty zasadochłonne … 315
Fagocyty jednojądrowe … 315
Trombocyty … 315
Limfocyty … 315
Fibroblasty … 316
Węzły chłonne i naczynia limfatyczne … 316
Mediatory zapalenia … 318
Przebieg ostrej reakcji zapalnej … 319
Faza naczyniowa … 320
Faza komórkowa … 320
Obraz morfologiczny zapalenia ostrego … 322
Zejście zapalenia ostrego … 330
Ogólnoustrojowe efekty zapalenia ostrego … 332
Piśmiennictwo … 333
Rozdział 11. Zapalenie przewlekłe i gojenie się ran – Wojciech Bielecki … 335
Wstęp … 335
Rola komórek nacieku zapalnego … 336
Mechanizm rozwoju i przyczyny zapalenia przewlekłego … 339
Zapalenie ziarniniakowe … 341
Komórki zapalenia ziarniniakowego … 342
Postacie zapalenia ziarniniakowego … 343
Naprawa tkanek … 348
Gojenie się ran … 351
Zaburzenia ziarninowania … 354
Czynniki opóźniające gojenie się ran … 355
Piśmiennictwo … 355
Rozdział 12. Podstawy immunopatologii – Katarzyna Kliczkowska-Klarowicz … 357
Wstęp … 357
Odpowiedź immunologiczna … 357
Komórki układu immunologicznego … 358
Zaburzenia w funkcjonowaniu układu immunologicznego … 360
Reakcje nadwrażliwości … 360
Choroby autoimmunologiczne (autoimmunizacyjne) … 369
Niedobory immunologiczne … 373
Piśmiennictwo … 378
Rozdział 13. Nowotworzenie – Rafał Sapierzyński … 379
Wstęp … 379
Ogólna charakterystyka nowotworów … 379
Definicje i mianownictwo nowotworów … 381
Klasyfikacja nowotworów … 385
Morfologia komórek nowotworowych … 393
Budowa nowotworów … 398
Epidemiologia nowotworów u zwierząt … 403
Lokalizacja nowotworów u zwierząt … 404
Etiopatogeneza nowotworów … 405
Wprowadzenie … 405
Cechy komórek nowotworowych … 408
Geny zaangażowane w karcynogenezę … 413
Etapy karcynogenezy … 415
Stany przedrakowe … 416
Karcynogeny … 417
Mechanizmy epigenetyczne zaangażowane w nowotworzenie … 426
Zachowanie biologiczne nowotworów złośliwych … 429
Wprowadzenie … 429
Naciekanie miejscowe i przerzuty nowotworowe … 431
Drogi szerzenia się nowotworów … 432
Mechanizm powstawania przerzutów … 436
Przerzuty międzyosobnicze … 447
Wznowy nowotworu … 448
Relacje nowotwór – gospodarz … 450
Wpływ nowotworów na organizm gospodarza … 450
Wpływ organizmu gospodarza na rozwój nowotworów – immunologia
nowotworów … 463
Kliniczne aspekty choroby nowotworowej u zwierząt – zarys onkologii klinicznej … 467
Rozpoznawanie nowotworów … 468
Ocena stopnia zaawansowania klinicznego nowotworów … 477
Piśmiennictwo … 478
